Wciśnij ENTER, aby wyszukać
Zamknij

Wysoka prolaktyna u kobiet i mężczyzn. Na co wpływa?

Wysoka prolaktyna u kobiet i mężczyzn. Na co wpływa?

Prolaktyna jest hormonem, który wpływa na wiele różnych procesów w organizmie. Obecna zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Jej prawidłowy poziom jest niezbędny w fizjologicznych procesach organizmu, takich jak laktacja, funkcja gonad (jajników i jąder), funkcja ośrodkowego układu nerwowego. 

Jednak gospodarka hormonalna to skomplikowany i imponujący system. Nadprodukcja lub niedobór danego hormonu wpływa na szereg objawów, które z pozoru mogą wydawać się niepołączone ze sobą. Jest to zatem niezwykle złożona sieć naczyń połączonych. Nie inaczej jest z prolaktyną. Jeśli jej produkcja jest zaburzona, wpłynie to negatywnie na wiele innych hormonów oraz aktywności organizmu. Jedną z konsekwencji mogą być zaburzenia płodności u obu płci.

Czym jest prolaktyna?

Prolaktyna jest hormonem, którego nazwa pochodzi od funkcji stymulacji produkcji mleka (laktacji) u ssaków. Zwiększone stężenie prolaktyny w surowicy podczas ciąży powoduje powiększenie gruczołów sutkowych w celu wytwarzania pokarmu. Proces ten rozpoczyna się zwykle wraz ze spadkiem progesteronu pod koniec ciąży. Hormon odgrywa także ważną rolę w zachowaniach macierzyńskich (1). Ponadto spełnia około 300 innych funkcji w organizmie. Można je podzielić na kilka rodzajów: funkcje reprodukcyjne, metaboliczne, regulację płynów (osmoregulacja), regulację układu odpornościowego (immunoregulacja) i funkcje behawioralne (2).

U ludzi prolaktyna jest wytwarzana przez komórki laktotropowe zarówno w przednim gruczole przysadki, jak i w wielu innych miejscach w organizmie. W przysadce mózgowej jest też magazynowana, a następnie uwalniana do krwiobiegu. Ludzka prolaktyna jest ponadto wytwarzana, w małych ilościach, w macicy, komórkach odpornościowych, mózgu, piersiach, prostacie, skórze i tkance tłuszczowej (3). 

Jednym z głównych regulatorów produkcji prolaktyny z przysadki mózgowej jest hormon zwany dopaminą, który jest wytwarzany przez podwzgórze. Estrogen jest kolejnym kluczowym regulatorem prolaktyny - zwiększa produkcję i wydzielanie prolaktyny z przysadki mózgowej. Poza nimi cały szereg innych hormonów zwiększa lub zmniejsza ilość prolaktyny uwalnianej w organizmie, a niektóre przykłady to hormon uwalniający tyreotropinę (tyreoliberyna), oksytocyna i hormon antydiuretyczny (4).

Konsekwencją nieprawidłowego poziomu prolaktyny mogą być zaburzenia płodności, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. 

Wysoki poziom prolaktyny u kobiet i mężczyzn - co to oznacza?

Jeśli poziom prolaktyny jest wyższy niż normalnie, może to oznaczać, że istnieje pewien rodzaj guza przysadki mózgowej, który zwiększa produkcję hormonu. Inne możliwe przyczyny to:

  • niedoczynność tarczycy,
  • zespół policystycznych jajników,
  • leki na depresję lub psychozę,
  • opioidy,
  • niektóre produkty spożywcze lub zioła, w tym kozieradka czy nasiona kopru włoskiego,
  • podrażnienia ściany klatki piersiowej (spowodowane bliznami pooperacyjnymi, półpaścem lub nawet zbyt ciasnym stanikiem),
  • stres,
  • nadmierny wysiłek fizyczny (5). 

Podwyższony poziom prolaktyny obniża poziom hormonów płciowych - estrogenów u kobiet i testosteronu u mężczyzn. Jego nadmiar może też stymulować wytwarzanie mleka w piersiach u mężczyzn oraz u kobiet, które nie są w ciąży. Poza tym wśród charakterystycznych objawów guza mogą pojawić się zaburzenia widzenia i bóle głowy (6). Pozostałe symptomy mogą wynikać ze zmniejszenia produkcji innych hormonów przez przysadkę mózgową w wyniku ucisku guza.

U kobiet zbyt duża ilość prolaktyny może powodować:

  • nieregularne miesiączki, ich zanik lub brak jajeczkowania,
  • bolesne współżycie z powodu suchości pochwy,
  • ból w piersiach,
  • trądzik i nadmierny wzrost owłosienia na ciele i twarzy (7).

Są to istotne informacje dla aspirujących i przyszłych mam. Nadprodukcja hormonu może zaburzać okres i prowadzić do niepłodności. Prolaktyna jest również bardzo ważna w ciąży, aby płód mógł się prawidłowo rozwijać i aby rozwiązanie przebiegło bez komplikacji.

    U mężczyzn wyższy poziom prolaktyny może wpływać na:  

  • zaburzenia erekcji i funkcjonowania jąder,
  • hipogonadyzm,
  • spadek libido,
  • zmniejszone owłosienie ciała i twarzy,
  • czasem powiększenie piersi (8).

Jakie badania wykonać przy podwyższonej prolaktynie?

Prawidłowe stężenie tego hormonu wynosi 102 – 496 µIU/l u kobiet niebędących w ciąży i 86 – 324 µIU/l u mężczyzn. Jeśli lekarz podejrzewa podwyższony poziom prolaktyny, czyli hiperprolaktynemię, skieruje pacjenta na badanie krwi. Prolaktynę oznacza się w surowicy krwi, a próbkę pobiera się z żyły, najczęściej z dołka łokciowego. 

Badanie najlepiej wykonywać rano, na czczo i po niezakłóconym, około 8-godzinnym śnie. 

Badanie najlepiej wykonywać rano, na czczo i po niezakłóconym, około 8-godzinnym śnie. Nie należy pobierać krwi po stresujących sytuacjach czy po karmieniu piersią, a na dzień przed zalecana jest abstynencja od alkoholu i współżycia. Bardzo ważne jest poinformowanie lekarza o zażywanych lekach. Niektóre z nich mogą zaburzać wyniki, m.in. leki antykoncepcyjne, leki na ciśnienie krwi czy antydepresanty. 

W niektórych przypadkach poziom prolaktyny może być zafałszowany, tj. niższy w wyniku laboratoryjnym niż jego prawdziwy poziom w przypadku bardzo wysokich stężeń prolaktyny w surowicy (efekt haka). Dochodzi do tego z powodu ograniczeń metody badania poziomu prolaktyny (wysycenia przeciwciał). W tym przypadku u pacjentek istnieją wyraźne objawy lub nieprawidłowości w badaniach obrazowych (makrogruczolak przysadki), natomiast poziom jest nieadekwatnie niski lub niższy niż oczekiwany. Innym przykładem jest nieadekwatnie wysoki poziom prolaktyny u pacjentek bezobjawowych lub o dyskretnych objawach, w tym przypadku dochodzi do wykrycia nieaktywnych konglomeratów tak zwanej makroprolaktyny. Te sytuacje wymagają wykonania dodatkowych badań lub odpowiedniego przygotowania próbki przed jej badaniem.

Bibliografia:

1. https://www.britannica.com/science/prolactin

2. https://www.hellozdrowie.pl/prolaktyna-normy-prawidlowe-ile-wynosza/

3. https://www.hormone.org/your-health-and-hormones/glands-and-hormones-a-to-z/hormones/prolactin

4. https://www.hormone.org/your-health-and-hormones/glands-and-hormones-a-to-z/hormones/prolactin

5. https://www.webmd.com/a-to-z-guides/prolactin-test

6. https://helloclue.com/articles/cycle-a-z/hyperprolactinemia-and-the-menstrual-cycle

7. https://www.webmd.com/a-to-z-guides/prolactin-test

Autoryzacja treści:

lek. med. Grzegorz Ziółkowski - specjalista ginekolog - położnik z kliniki InviMed w Warszawie (Praga)

Skontaktuj się z nami już dziś

Poufność jest dla nas priorytetem

Zgoda na kontakt marketingowy więcej: Musisz wybrać więcej opcji (minimum ${minimumContactAgree})

Informacje podstawowe dotyczące przetwarzania danych osobowych

Administrator danych: Medi Partner Sp. z o.o., Cybernetyki 19, 02-677 Warszawa, KRS 0000415680, NIP 1080012631, Kapitał zakładowy - 11 748 300,00 zł, Sygnatura RDF/333576/21/928. Cele przetwarzania: marketing własnych produktów i usług [w tym profilowanie]; marketing produktów i usług Medicover Polska [w tym profilowanie]. Podstawy prawne przetwarzania: Twoja zgoda. Prawa związane z przetwarzaniem danych: prawo do wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych; prawo dostępu do danych osobowych; inne prawa, o których mowa w szczegółowej informacji o przetwarzaniu danych. Odbiorcy danych: Podmioty przetwarzające dane osobowe w imieniu Medi Partner Sp. z o. o. Szczegółowe informacje o przetwarzaniu danych osobowych

Zobacz podobne artykuły

Transfer in vitro – jak rozpoznać, że się udało?
Progesteron w ciąży. Dlaczego jest ważny?
Wysoka prolaktyna u kobiet i mężczyzn. Na co wpływa?